Honderdnegenenveertig oeverzwaluwen en een spotvogel

Oeverzwaluw

Zondagavond 26 juli 2020 was de derde ronde oeverzwaluwen vangen en ringen bij de oeverzwaluwenwand bij de Haarrijnseplas.

Oeverzwaluwenwand

De derde keer dit jaar en met toch wel de bijzonderheid dat alle drie keren in de maand juli waren.

Maar met een aantal enthousiaste leden van VRS De Haar en Artis en daarbij mooie avonden is dat geen probleem.

Een terugblik over de afgelopen jaren geeft voor dit jaar een afwijkend beeld.
In voorgaande jaren was de eerste ring activiteit al in mei en de laatste in augustus, met als resultaat over de jaren 2016, 2017 en 2019 aantallen van boven de 1000 zwaluwen per jaar.
In 2018 kwamen de vogels pas in juni en waren voor augustus al weer weg en werden ‘slechts’ 566 zwaluwen gevangen.

oeverzwaluw

ringersgreep

oeverzwaluw

oeverzwaluw

Dit jaar 2020 zijn de zwaluwen dus echt laat gearriveerd en was het alleen mogelijk om in juli enkele vangacties te organiseren, met als resultaat 444 vogels, waarvan de helft geringd. Een aantal tijdens een voorgaande vangavond geringd en een aantal vorig jaar of eerder. Ben benieuwd waar en wanneer ze geringd zijn.

Nadat alle zwaluwen vertrokken waren, werden de niet bezette plekken in de wand geteld.
90 nestruimten waren niet gebruikt. De meeste van deze nestruimten zaten aan de onderkant van de wand. Vermoedelijk gaf de hoge begroeiing voor de wand geen veilig gevoel om een lage nestruimte open te krabben en werd gekozen voor een hoger nest 

spotvogel

Het extra netje stond er niet voor niets. Een prachtige spotvogel liet zich verrassen en Tom wist hem veilig uit het net te halen en te ringen.

spotvogel

spotvogel

spotvogel

spotvogel

Zijn ze echt zo laat ?

Dat is een mooi gezicht, oeverzwaluwen aan het nestelen.
17 juni 2020

De oeverzwaluwen beginnen nu pas half juni 2020, de kunstmatig aangelegde oeverzwaluwenwand bij de Haarrijnseplas te bevolken.
Inmiddels 22 juni 2020 zijn meer dan twee derde van de 276 gaten in gebruik genomen.
Regelmatig heb ik de afgelopen periode de hele wand stukje bij stukje op de foto gezet, om vervolgens thuis achter de computer stippen te zetten in de kleuren groen en rood. Groen bezet, rood nog niet in gebruik.

15 februari 2020 werden tijdens een gezamenlijke actie alle nesten schoongemaakt en opnieuw gevuld met schoonzand.

Begin april 2020 vloog het eerst groepje oeverzwaluwen bij de wand, maar waarschijnlijk ging uiteindelijk de voorkeur uit naar een zandwalletje in de tijdelijk natuur, ook wel de zandbak genoemd. Een deel werd vorige week door ons gevangen en geringd.

Begin juni 2020 vlogen de oeverzwaluwen weer bij de wand.
Met de dag werd het drukker en breidde de kolonie verder uit.

Opvallend dat de bovenste rij nestgaten als eerste in gebruik genomen werden en dat de vogels werken van links naar rechts.
De onderste rij is waarschijnlijk het moeilijkst aan te vliegen door de begroeiing voor de wand.

Ben wel benieuwd hoe nu de stand van zaken is.

25 juni 2020 vlogen de oeverzwaluwen af en aan richting het gemaaide gras om strootjes te halen voor in de nestkast.

Cijfers
Sinds 2016 worden er oeverzwaluwen gevangen en geringd bij de oeverzwaluwenwand
Door de VRS De Haar werden over de jaren 2016 – 2019 in totaal ruim 4500 zwaluwen gevangen.
Zo’n 2600 vogels kregen en ring en ruim 2000 vogels hadden al een ring.
Alle vogels krijgen of hebben een unieke ring en worden voordat ze terug vliegen naar de wand, eerst nog gemeten en gewogen.
( Een volgend blog eens kijken of we snel kunnen achterhalen waar deze vogels een ring kregen)

In 2016 werden de meeste oeverzwaluwen gevangen en geringd ( 1406 stuks),
In 2018 werden de minste oeverzwaluwen gevangen, slechts 566.

In 2016, 2017 en 2019 waren de oeverzwaluwen vroeger in de wand.
Eind mei vonden de eerste vangronden plaats.
Meestal gevolgd door een tweede vangronde in juni en een derde ronde in juli of augustus.

Dus kortom, op basis van de afgelopen jaren zijn ze inderdaad in 2020 een maandje later gearriveerd.

In de planning stond 23 juni 2020 als eerste vangdag van dit jaar
Maar voor de oeverzwaluwen was de buitentemperatuur nog te hoog, om verantwoord te kunnen vangen.

Een schone wand.

Oeverzwaluwenwand

Het is nog steeds wennen.
Ja de wand voor de oeverzwaluwen hebben we al meerdere keren schoongemaakt, maar er was een boswachter, die met het gereedschap kwam aanrijden. Met een groep van VRS De Haar werd vervolgens het vuile zand uit de nestgaten verwijderd.

Gebruikte nestopening

Leeg halen oud vervuild zand

Direct aansluitend werden de gaten weer opgevuld met schoon zand, aangestampt en glad gestreken.

Gelukkig was ook dit jaar het gereedschap van Natuurmonumenten weer beschikbaar, alleen nu wel zelf even alles bij elkaar pakken.

Het was even zoeken, maar voor volgend jaar.
Dit is het boodschappenlijstje :

2 grondboren, 1,2 of 3 kruiwagens, 2 of 3 emmers, 2 platte schoppen, 1 spa, 5 of 6 schepjes, 5 of 6 gootjes, werkhandschoenen en een paar paaltjes of een honkbalknuppel.

nieuw zand

Ook heel belangrijk, voldoende mensen en als het even kan droog weer.

En vanochtend waren alle noodzakelijke ingrediënten aanwezig.
En werken uit de wind, achter de oeverzwaluwen wand was de extra bonus.

De vrijwilligers van de zaterdagploeg van Natuurmonumenten verzamelden zich in ook het kantoor en VRS sloot daar dit keer bij aan voor de koffie. Hugo had speciaal voor VRS De Haar een extra kan koffie gezet.

Stampertje

Daarna met materiaal aan het werk.
In hoog tempo werd het zand verwijderd, de kruiwagens vol geschept en de nestgaten voorzien van nieuw zand.

Zelfs met de koffiepauze was de klus in een paar uurtjes geklaard. Lekker bezig geweest.
Laat de zwaluwen maar komen.

Tot in de late uurtjes

Oeverzwaluwenwand
rustig in de avondzon

Je houdt er rekening mee, dat het best laat kan worden.
De Oeverzwaluwen hebben weer bezit genomen van de oeverzwaluwenwand bij de Haarrijnseplas.

Alle nestgaten zijn bezet en op de dag wordt er druk gevlogen op zoek naar eten. 

De zwaluwen scheren over het water en het naast gelegen land . 

Prachtig om ze razend snel al roepend te zien vliegen.

Vanavond was het tijd om eens te kijken wie er nu huizen in de zandnesten. 

Zijn er al vogels bij, die eerder door de VRS De Haar geringd zijn ? 

Of misschien wel afkomstig van andere locaties, waar ze geringd zijn.

Opbouw mistnet

Mistnet voor de oeverzwaluwenwand

Voor de wand wordt over de hele lengte een mistnet geplaatst.

De vogels die de nestgang verlaten vliegen in het net en ook de vogels die teruggaan richting de wand komen in het net.

zwaluwen in het net

oeverzwaluw

tijdelijk in een net

mistnet voor oeverzwaluwenwand

De oeverzwaluwen worden uit het net gehaald en tijdelijk in 'opvang'netten ondergebracht.

Vervolgens worden de vogels geringd, gemeten, bekeken, gewogen en alle gegevens genoteerd.

ringen

poot dikte

vleugellengte

rui/vet man/vrouw

Halverwege de avond wordt het mistnet weer weggehaald.
Maar tot in de late uurtjes werd er nog geringd.
(onderstaande foto's periode 19.00 uur tot 23.30 uur)

Gelukkig een goed bezette tafel met ringers en schrijvers. Ook nodig omdat het een aardige klus is om in één avond 372 vogels op een weegschaal te hebben. Dit keer 98 oeverzwaluwen die al een ring hadden. Ben wel benieuwd waar en wanneer ze die gekregen hebben

Een stukje archiefwerk.

De eerste Oeverzwaluwen werden door de VRS De Haar gevangen en geringd in 2015.
De oeverzwaluwenwand was er nog niet en de zwaluwen hadden hun nesten uitgegraven in de zandwanden in de ‘zandbak’ naast de Haarrijnseplas.

2015 werden er 311 oeverzwaluwen geringd.

2016 werden er over de maanden mei, juni, juli en augustus in totaal 1406 oeverzwaluwen gevangen. 633 van deze zwaluwen hadden al een ring en werden dus als terug vangst genoteerd.

2017 werden er over de maanden mei, juni, juli en augustus in totaal 1314 oeverzwaluwen gevangen. 629 van deze zwaluwen hadden al een ring.

2018 werden er in juni en juli 566 oeverzwaluwen gevangen, waarvan 225 al een ring hadden.

foto's Mark, Maartje, Huib

Klik op een foto voor een grotere weergave. De lightbox (fotostrip) werkt alleen met de browser FIREFOX.)