dinsdag 10 augustus 2021

OEVERZWALUWENWAND HAARRIJNSEPLAS 2021

 

Oeverzwaluwen

Al enkele jaren staat er een oeverzwaluwenwand bij de Haarrijnseplas.
De wand bestaat uit een aantal betonnen-platen met in totaal 276 gaten.
Achter deze wand ligt tot aan de rand van de platen een berg zand.

Oeverzwaluwenwand

De wand is eigendom van de gemeente Utrecht en wordt met toestemming, gebruikt voor het ringen van oeverzwaluwen, door het Vogel Ring Station (VRS) De Haar.

Ieder jaar wordt het gebruikte zand uit de nestgangen verwijderd en daarna weer opgevuld met schoon zand.

Verwijderen gebruikt zand


Vullen met schoon zand


De start was goed, ondanks de Corona beslommeringen.

Wat we normaal als een ontspannend uitje typeerden, moest nu met maar twee personen gedaan worden. Maar het lukte om in het voorjaar, in twee dagen alle nestgangen leeg te halen en opnieuw te vullen met schoon zand.

Klaar voor de komst van de oeverzwaluwen


De gemeente zorgde voor een schoon pad voor de oeverzwaluwenwand en zette op tijd hekken neer om het pad achter de wand langs gedurende de broedtijd te blokkeren.


Natuurmonumenten zette er bordjes bij en zorgde voor een omleidingsroute.

Prachtig ! Laat de oeverzwaluwen maar komen, en dat deden ze.
De eerste zwaluwen, de verkenners kwamen begin april 2021 aan bij de wand.


Dan, half april 2021 hebben onverlaten met verf een grote tag op de wand gespoten, waarbij 50 nesten onder de verf terecht kwamen. Na ontdekking werd direct de verf  van het zand gehaald. Maar het was niet mogelijk om de verf van de wand te verwijderen.


De vraag was alleen of de zwaluwen een gekleurde wand zouden accepteren.

Oeverzwaluwen

Begin mei 2021 was duidelijk dat de oeverzwaluwen zich hier niet aan stoorden. Alhoewel het gekleurde gedeelte als laatste werd ingenomen.

Alle 276 nestgangen werden in gebruik genomen, wat inhoud dat minimaal er 552 oeverzwaluwen bij de wand vliegen. Wat een spektakel bij de wand.

Op de eerste ringavond, woensdag 3 juni 2021, een prachtige warme- en droge avond met veel oeverzwaluwen.
407 zwaluwen vlogen in de netten (74% van het totaal)
274 zwaluwen werden geringd (50% van het totaal)
133 zwaluwen waren al geringd ( 24% van het totaal)
Als bijzonderheid een oeverzwaluw met een Engelse ring.
De jonge oeverzwaluwen zaten op 1 na nog in het nest.

MET VRS DE HAAR WERDEN OP MEERDERE AVONDEN OEVERZWALUWEN GERINGD, BIJ DE WAND LANGS DE HAARRIJNSEPLAS.

3 juni 2021                        nieuw geringd 274          terugvangst 133

23 juni 2021                      nieuw geringd 276          terugvangst 195

21 juli 2021                       nieuw geringd 29             terugvangst 151

3 augustus 2021               nieuw geringd 8               terugvangst 94

2021 Totaal                      nieuw geringd 579

2021 Totaal terugvangsten 573, maar vermoedelijk zijn een aantal oeverzwaluwen meerdere keren gevangen, of gevangen nadat ze bij een eerdere ronde geringd waren.
Zeker is dat de 133 terugvangsten één jaar, of meerdere jaren eerder zijn geringd.
Bijzonder was de terugvangst van een oeverzwaluw met een London ring.

Met zekerheid kan worden vastgesteld dat er 712  (579 NW + 133 TV) oeverzwaluwen in de oeverzwaluwenwand hebben gewoond in 2021.
Meer dan waarschijnlijk zijn het er meer geweest. 

HOE WORDT DE NESTGANG GEMAAKT?

Uitkrabben nestgang

Met de snavel wordt het zand afgetast of het geschikt is voor een nest.
Met snavel en de nagels wordt een kommetje gekrabd

Hoopjes zand uit de nestgangen

Vervolgens wordt de gang gegraven, waarbij de zwaluw op zijn zij ( vleugel ) gaat liggen.
Zich vasthoudt met zijn snavel en met de nagels het zand uitkrabt.
Het duurt een dag om een eerste opening te maken.

Het maken van de totale nestgang duurt ongeveer 1 tot 1 ½ week.
Het zand wordt met de pootjes naar buiten gewerkt.
Aan de tenen zitten veertjes, die daarbij behulpzaam zijn.

De nestgang is ongeveer 50 tot 70 cm diep.
Op 20 cm vanaf de ingang is een verruiming om elkaar te kunnen passeren en om later de jonge vogels te voeren.



Het nest wordt met stro en veren in een ruimte aan het eind van de gegraven tunnel gebouwd (nestkom).

Van midden tot eind mei legt de oeverzwaluw vier tot zes dof-witte eieren, die grotendeels door het vrouwtje worden uitgebroed.

Na 13 dagen komen de eieren uit. (broedtijd).
Na 3 weken komen de jongen bij de ingang kijken en worden vervolgens nog 2 weken gevoerd.

 


VANGEN EN RINGEN OVERZWALUWEN

Bij de bouw van de wand is rekening gehouden met het vangen en ringen van de oeverzwaluwen.
Voor de wand werden in de grond buizen aangebracht voor de netstokken.
Buiten de wand worden de netten (vier stuks van twaalf meter lang) op de stokken gezet.
Gezamenlijk worden vervolgens de netten voor de wand gelopen en in de grond geplaatst.
De zwaluwen vliegen uit het nest de netten in, of komen van buiten richten het nest.
Alle vogels worden uit het net verwijderd en geringd en/of gecontroleerd.
Na twee of drie ronden op een avond, afhankelijk van de omstandigheden, worden de netten weer verwijderd en alle gevangen vogels gelijktijdig losgelaten.

Netten voor de wand

Oeverzwaluw

Controleren en ringen ( Covid-19 proof)

Controleren ring nummer

Tijdelijk in de opvang

GEVANGEN, GECONTROLEERD,  EN/OF GERINGD EN GECONTROLEERD

2015 – 2021 Terug Vangsten      2882
2015 - 2021 Nieuw Geringd       3397

Grootste aantal in één vangbeurt 471 oeverzwaluwen

WAAR VERBLIJVEN ONZE OEVERZWALUWEN NOG MEER :

Niet alle Oeverzwaluwen komen ieder jaar terug in de wand bij de Haarrijnseplas. Er vindt onder anderen een uitwisseling plaats tussen de diverse wanden. Erg in trek zijn de wanden rond het Gooimeer, daarnaast is er een uitwisseling met de omgeving Delft.


Locaties waar tussen een uitwisseling plaatsvond:

Magdalena Moonshaghe, Utrecht, Utrecht, Nederland, Haarzuilens, Wielreveld, Kunstwand
Botterweg, Almere, Nederland
Burgemeester Le Coultredreef, 1261 Blaricum, Nederland, Groeve Oostermeent, Blaricum
De Heuvel 14, 4023 AB Rijswijk, Nederland, Kunstwand RWS Rijswijk
Harnaskade 27, 2635 CA Den Hoorn, Nederland
IJsselmeerstraat 7, 1271 AA Huizen, Nederland, RWZI Huizen
Ketelmeerdijk, Swifterbant, Dronten, Flevoland, Nederland, Natuurreservaat De Kamperhoek
Keulsekade 143, 3532 AA Utrecht, Netherlands, Utrecht, Cinemec
Middenweg 106, 1394 AM Nederhorst Den Berg, Nederland,  Cito, Horstermeer
Naarderweg 103, 1217 GL Hilversum, Nederland, Zanderij Crailo, Hilversum
Ooievaarsweg, 3897 Zeewolde, Nederland, Ooievaarsplas, Lelystad
Overscheenseweg 2, 1412 AA Naarden, Nederland, Naarden, Overscheenseweg, boer Albers
Unnamed Road, 3755 Eemnes, Nederland, 't Raboes - Eemmnes
Woudselaan 55, 2635 CA Den Hoorn, Nederland
Korftlaan, 2616 Delft, Nederland, korftlaan

Er is dus een ruime keuze om na terugkeer vanuit het verre zuiden de nieuwe nestplaats te bouwen. Sommige oeverzwaluwen komen zelfs na vier jaar nog terug bij de Haarrijnse plas.
Een aantal zwaluwen wisselen zelfs binnen één seizoen van locatie.

DE TORENVALK

Torenvalk bij de wand

Vlak in de buurt van de wand, staat in de boomgaard, hoog op een paal een nestkast van de torenvalk, met uitzicht op de wand en alles wat er vliegt.
De torenvalk beschouwd deze wand als zijn voedsel gebied. Regelmatig zit hij op de rand van de wand, wachtend op een juveniel, die het nest verlaat en niet snel genoeg weet weg te komen.
Jammer, maar ook dat is een onderdeel van de natuur.

Het was een oeverzwaluw

Bron: VRS De Haar, Trektellen, Wim Smeets Bunschoter Wand (Youtube). Vogelbescherming.



De zwaluwen gaan op reis en de natuur neemt de wand over

Het was een feestje om zelfs van afstand
de oeverzwaluwen bij hun wand te zien vliegen




dinsdag 3 augustus 2021

Oeverzwaluwen

Oeverzwaluw




Een groot aantal oeverzwaluwen zijn al weer op doorreis,
maar, waarschijnlijk de jongeren, hangen nog rond bij de oeverzwaluwenwand van de Haarrijnseplas.
Vanavond  3 augustus 2021 maar controleren of ik gelijk heb.

woensdag 7 juli 2021

Voedertijd

 

Voedertijd boerenzwaluwen
Het is te mooi weer om binnen te zitten, dus er even op uit. 
Er zou een rode soort kunnen zitten in de polder.
Nu die rode soort niet gevonden, maar het hoeft niet bijzonder te zijn om toch bijzonder te zijn.



Het oog valt op twee mooie vogelsoorten.

Grauwe Vliegenvanger

De grauwe vliegenvanger vliegt van tak naar tak en komt  met een boog weer terug bij zijn eerste tak.
Gewoon een leuke vogelsoort om op de foto te zetten.
Ze hebben jongen, maar die niet op te foto kunnen krijgen.



Het lukt beter om de jonge boerenzwaluwen vast te leggen.

Zo mooi om het gedrag te zien.
Naast elkaar op een rijtje op een tak. Rustig rondkijkend, maar wel alles in de gaten houdend.
Dan de bekjes open en roepen dat je honger hebt.
Moeder ( of vader) komt er aan en  de buit wordt verdeeld.



Het voeren van de jongen gaat zo snel, dat het een kunst is om het vast te leggen.
Mijn motto klopt nog steeds.
Als je niet naar buiten gaat zie je niets. Dat bleek maar weer. Genoten van de kleintjes.

Badderende putters

zaterdag 12 juni 2021

De Boezem en de Zouweboezem en de witvleugelstern

 

Witte Kwikstaart

We worden op een bord welkom geheten in jouw Zuid-Hollands Landschap.Direct maar een kleine correctie. Ameide, onderdeel van de Vijfheerenlanden, waar de Boezem onderdeel van is, behoort tegenwoordig bij onze provincie Utrecht.

Een mooi gebied, dat zeker, en de moeite waard om vogels te kijken en gewoon onder een wandeling, te genieten van de natuur.

De foto’s in de blog vertellen het verhaal.

Cetti's zanger

Cetti's zanger

Wel bijzonder dat de Cetti’s zanger zich zo mooi liet zien.

Andere rietvogels zaten soms echt verscholen tussen het riet en dat leverde weer een ander soort plaatje op.

Voor de vogelaars is het natuurlijk de plek om de witvleugelstern op de foto te zetten.

witvleugelstern

witvleugelstern

witvleugelstern

Dat was ook te zien en te horen. Een serie vogelaars op een rijtje op een vlonder.
Bij de eerste beweging van een witte vleugel van de witvleugelstern, werden direct de lenzen gericht en hoorde je de camera’s ratelen. 

groenling

vroege glazenmaker

vroege glazenmaker


kievit pullen

kuifeendjes


tafeleend vrouw

tafeleend man

knobbelzwaan


rietzanger

rietgors

grutto en tureluurs

ZOUWEBOEZEM

Boezem en boezemlanden die bestaan uit open water, rietland, grienden en een groot aantal sloten. (Zuidhollands landschap is beheerder). (Bron Waarneming)

Maar op de website van Zuidhollandslandschap was meer te vinden.

Het mooiste natuurgebied van de Vijfheerenlanden. Ooit maalden de molens op de Zederikkade het overtollige polderwater naar deze rietvelden toe. Vroeger waren dit de productiepercelen voor de rietdekker die er de bekende rietdaken voor boerenhofstedes van maakte.

purperreiger
  
Nu zijn de uitgestrekte moerassige en rietvelden het domein van de grootste broedkolonie van de purperreiger in ons land. Ook broeden hier moerasvogels zoals de zwarte stern, porseleinhoen, cetti’s zanger, snor en bruine kiekendief.

bruine kiekendief

De Zouweboezem vormt een geheel met de naastgelegen eendenkooi De Zouwe, Het Hoenderwiel en de polder Achthoven. Graslanden, water en rietpercelen wisselen elkaar af en vormen samen één groot natuurgebied. De wandeling sluit aan op de wandelmogelijkheden in de aangrenzende polder Achthoven. Ook zijn er diverse uitzichtpunten. Er loopt een vlonderpad door het rietland, vaak zijn er moerasvogels van dichtbij te zien.

witvleugelstern

Rond de Zouweboezem zijn drie parkeerplaatsen. Wie zijn auto parkeert aan de Boezemweg is vrijwel meteen in het hart van dit gebied. Maar let op: De capaciteit van deze parkeerplaats is beperkt en langs de weg parkeren is niet toegestaan. Goede alternatieven zijn de parkeerplaatsen aan de Driemolenseweg (paralel aan de A27) of aan de Polderweg te Lexmond.

zwarte stern

Vanaf deze parkeerplaats loop je de Zederikkade op. Het eerste stuk van de is geasfalteerd, maar voert wel langs een prachtig gerestaureerde molen. Langzaam vervaagt het geluid van de A27 en bij de tweede (geknotte) molen is het stil. Hier begint een lange graswandeling over het tweede deel van de kade naar de vogelkijkhut (GPS coördinaten 51 95 05 69 – 4 990129).

witvleugelstern

Wie stug doorwandelt komt vanzelf weer in de bewoonde wereld, de Boezemweg brengt je op de dijk langs de Lek. Op het stukje dat de Sluis heet, werd vroeger het boezemwater gespuid. Hiervandaan ben je in een wip bij Eendenkooi De Zouwe; nog altijd in gebruik als eendenkooi. Het kooibos zorgt voor rust in de plas. In de winter is de kooi een rustgebied voor talloze eendensoorten als slobeend, krakeend en smient. Een kijkscherm onder aan de dijk biedt zicht op de plas en de vogels. Vanaf de Zouwendijk is het gebied goed te overzien.

De Zouweboezem, eendenkooi de Zouwe, het Hoenderwiel en polder Achthoven vormen samen 1 groot natuurgebied van graslanden, water en riet. (bron : https://www.zuidhollandslandschap.nl/gebieden/zouweboezem