Honderdnegenenveertig oeverzwaluwen en een spotvogel

Oeverzwaluw

Zondagavond 26 juli 2020 was de derde ronde oeverzwaluwen vangen en ringen bij de oeverzwaluwenwand bij de Haarrijnseplas.

Oeverzwaluwenwand

De derde keer dit jaar en met toch wel de bijzonderheid dat alle drie keren in de maand juli waren.

Maar met een aantal enthousiaste leden van VRS De Haar en Artis en daarbij mooie avonden is dat geen probleem.

Een terugblik over de afgelopen jaren geeft voor dit jaar een afwijkend beeld.
In voorgaande jaren was de eerste ring activiteit al in mei en de laatste in augustus, met als resultaat over de jaren 2016, 2017 en 2019 aantallen van boven de 1000 zwaluwen per jaar.
In 2018 kwamen de vogels pas in juni en waren voor augustus al weer weg en werden ‘slechts’ 566 zwaluwen gevangen.

oeverzwaluw

ringersgreep

oeverzwaluw

oeverzwaluw

Dit jaar 2020 zijn de zwaluwen dus echt laat gearriveerd en was het alleen mogelijk om in juli enkele vangacties te organiseren, met als resultaat 444 vogels, waarvan de helft geringd. Een aantal tijdens een voorgaande vangavond geringd en een aantal vorig jaar of eerder. Ben benieuwd waar en wanneer ze geringd zijn.

Nadat alle zwaluwen vertrokken waren, werden de niet bezette plekken in de wand geteld.
90 nestruimten waren niet gebruikt. De meeste van deze nestruimten zaten aan de onderkant van de wand. Vermoedelijk gaf de hoge begroeiing voor de wand geen veilig gevoel om een lage nestruimte open te krabben en werd gekozen voor een hoger nest 

spotvogel

Het extra netje stond er niet voor niets. Een prachtige spotvogel liet zich verrassen en Tom wist hem veilig uit het net te halen en te ringen.

spotvogel

spotvogel

spotvogel

spotvogel

Zijn ze echt zo laat ?

Dat is een mooi gezicht, oeverzwaluwen aan het nestelen.
17 juni 2020

De oeverzwaluwen beginnen nu pas half juni 2020, de kunstmatig aangelegde oeverzwaluwenwand bij de Haarrijnseplas te bevolken.
Inmiddels 22 juni 2020 zijn meer dan twee derde van de 276 gaten in gebruik genomen.
Regelmatig heb ik de afgelopen periode de hele wand stukje bij stukje op de foto gezet, om vervolgens thuis achter de computer stippen te zetten in de kleuren groen en rood. Groen bezet, rood nog niet in gebruik.

15 februari 2020 werden tijdens een gezamenlijke actie alle nesten schoongemaakt en opnieuw gevuld met schoonzand.

Begin april 2020 vloog het eerst groepje oeverzwaluwen bij de wand, maar waarschijnlijk ging uiteindelijk de voorkeur uit naar een zandwalletje in de tijdelijk natuur, ook wel de zandbak genoemd. Een deel werd vorige week door ons gevangen en geringd.

Begin juni 2020 vlogen de oeverzwaluwen weer bij de wand.
Met de dag werd het drukker en breidde de kolonie verder uit.

Opvallend dat de bovenste rij nestgaten als eerste in gebruik genomen werden en dat de vogels werken van links naar rechts.
De onderste rij is waarschijnlijk het moeilijkst aan te vliegen door de begroeiing voor de wand.

Ben wel benieuwd hoe nu de stand van zaken is.

25 juni 2020 vlogen de oeverzwaluwen af en aan richting het gemaaide gras om strootjes te halen voor in de nestkast.

Cijfers
Sinds 2016 worden er oeverzwaluwen gevangen en geringd bij de oeverzwaluwenwand
Door de VRS De Haar werden over de jaren 2016 – 2019 in totaal ruim 4500 zwaluwen gevangen.
Zo’n 2600 vogels kregen en ring en ruim 2000 vogels hadden al een ring.
Alle vogels krijgen of hebben een unieke ring en worden voordat ze terug vliegen naar de wand, eerst nog gemeten en gewogen.
( Een volgend blog eens kijken of we snel kunnen achterhalen waar deze vogels een ring kregen)

In 2016 werden de meeste oeverzwaluwen gevangen en geringd ( 1406 stuks),
In 2018 werden de minste oeverzwaluwen gevangen, slechts 566.

In 2016, 2017 en 2019 waren de oeverzwaluwen vroeger in de wand.
Eind mei vonden de eerste vangronden plaats.
Meestal gevolgd door een tweede vangronde in juni en een derde ronde in juli of augustus.

Dus kortom, op basis van de afgelopen jaren zijn ze inderdaad in 2020 een maandje later gearriveerd.

In de planning stond 23 juni 2020 als eerste vangdag van dit jaar
Maar voor de oeverzwaluwen was de buitentemperatuur nog te hoog, om verantwoord te kunnen vangen.

Tot in de late uurtjes

Oeverzwaluwenwand
rustig in de avondzon

Je houdt er rekening mee, dat het best laat kan worden.
De Oeverzwaluwen hebben weer bezit genomen van de oeverzwaluwenwand bij de Haarrijnseplas.

Alle nestgaten zijn bezet en op de dag wordt er druk gevlogen op zoek naar eten. 

De zwaluwen scheren over het water en het naast gelegen land . 

Prachtig om ze razend snel al roepend te zien vliegen.

Vanavond was het tijd om eens te kijken wie er nu huizen in de zandnesten. 

Zijn er al vogels bij, die eerder door de VRS De Haar geringd zijn ? 

Of misschien wel afkomstig van andere locaties, waar ze geringd zijn.

Opbouw mistnet

Mistnet voor de oeverzwaluwenwand

Voor de wand wordt over de hele lengte een mistnet geplaatst.

De vogels die de nestgang verlaten vliegen in het net en ook de vogels die teruggaan richting de wand komen in het net.

zwaluwen in het net

oeverzwaluw

tijdelijk in een net

mistnet voor oeverzwaluwenwand

De oeverzwaluwen worden uit het net gehaald en tijdelijk in 'opvang'netten ondergebracht.

Vervolgens worden de vogels geringd, gemeten, bekeken, gewogen en alle gegevens genoteerd.

ringen

poot dikte

vleugellengte

rui/vet man/vrouw

Halverwege de avond wordt het mistnet weer weggehaald.
Maar tot in de late uurtjes werd er nog geringd.
(onderstaande foto's periode 19.00 uur tot 23.30 uur)

Gelukkig een goed bezette tafel met ringers en schrijvers. Ook nodig omdat het een aardige klus is om in één avond 372 vogels op een weegschaal te hebben. Dit keer 98 oeverzwaluwen die al een ring hadden. Ben wel benieuwd waar en wanneer ze die gekregen hebben

Een stukje archiefwerk.

De eerste Oeverzwaluwen werden door de VRS De Haar gevangen en geringd in 2015.
De oeverzwaluwenwand was er nog niet en de zwaluwen hadden hun nesten uitgegraven in de zandwanden in de ‘zandbak’ naast de Haarrijnseplas.

2015 werden er 311 oeverzwaluwen geringd.

2016 werden er over de maanden mei, juni, juli en augustus in totaal 1406 oeverzwaluwen gevangen. 633 van deze zwaluwen hadden al een ring en werden dus als terug vangst genoteerd.

2017 werden er over de maanden mei, juni, juli en augustus in totaal 1314 oeverzwaluwen gevangen. 629 van deze zwaluwen hadden al een ring.

2018 werden er in juni en juli 566 oeverzwaluwen gevangen, waarvan 225 al een ring hadden.

foto's Mark, Maartje, Huib

Klik op een foto voor een grotere weergave. De lightbox (fotostrip) werkt alleen met de browser FIREFOX.)

In het zand

Oeverzwaluw

Met spanning werd er gewacht op de komst van de Oeverzwaluwen in de wand langs de Haarrijnseplas. 

Er waren al berichten dat door de slechte weersomstandigheden buiten onze grens de zwaluwen later zouden arriveren.

27 mei 2018 - groene stippen zijn bezette nestgangen  (klikken voor goter formaat) 

Maar eind mei 2018 is de wand met  256 nestgangen nog maar matig bezet. Er vliegen nog geen zwaluwen en op afstand lijkt de bezetting hooguit 20 %  te zijn.

aantal Oeverzwaluwen  Haarrijnse plas per maand in 2017
gecontrolleerd  en/of geringd door VRS De Haar

Vorig jaar werden er mei bij de Haarrijnseplas 267 Oeverzwaluwen geringd
en in begin juni 426 Oeverzwaluwen geringd. 

Waar zijn ze ? Na een tip zijn we er mogelijk voor een gedeelte uit. 

28 mei  2018 - tijdelijke locatie

Op een locatie in Leidsche Rijn zijn een groot aantal zwaluwen gezien. 

28 mei 2018 aantal nestgangen Oeverzwaluwen

Waarschijnlijk hebben een aantal vogels dit jaar een woning betrokken in een zandheuvel achter de bioscoop in Leidsche Rijn.

Deze zandberg is nog een overblijfsel van de werkzaamheden voor de nieuwe spoorbrug.

Overigens is de tijdelijke huisvesting keurig afgezet met een hekwerk, zodat de vogels in alle rust hun jonge kunnen grootbrengen.

Zitten er inderdaad vogels afkomstig uit de wand bij de Haarrijnseplas? 

13 juni 2018 - Goed te zien dat middelste nestgangen weg zijn ( klikken op de foto) 

Wat wel jammer dat tijdens een hevig regenbui pas geleden een gedeelte van de zandheuvel is ingestort en zand is weggespoeld. Hierdoor zijn een aantal nestgangen verdwenen.

de jonge Oeverzwaluwen  nemen al een kijkje naar buiten

Tijs besluit om een poging te wagen, om de zwaluwen in de zandheuvel te gaan vangen.
De min of meer natuurlijke omgeving vraagt om enige improvisatie, maar het lukt om 85 vogels te vangen, te ringen en te controleren.

19 oeverzwaluwen hadden al een ring en zijn afkomstig uit onze ‘eigen’ wand bij de Haarrijnseplas.

Een mogelijk, verwilderde kat, had wel belangstelling voor ons. 

Nou ja, eigenlijk niet voor ons, maar voor de vogels, die geringd werden.

Het werd een mooie avond met goed weer en prachtige zonsondergang.

11 juni 2018 oeverzwaluwenwand
bijna alle nestgangen in gebruik

Mogelijk dat een aantal oeverzwaluwen de zandheuvel hebben verlaten en vervolgens toch hun intrek hebben genomen in de wand aan de Haarrijnseplas.

In ieder geval is er nu weer volop beweging bij de Haarrijnseplas en zijn veel nestgaten in gebruik. Ben wel benieuwd of we ook dit jaar weer rond de 1300 à 1400 vogels uitkomen

Vast en zeker dat we daar binnenkort een controle gaan uitvoeren.