De rugzakjes vliegen binnen.

Kleine Karekiet  - BM113 (= geolocator numer)

Dit vraagt om een uitleg.

Vorig jaar hebben de ringers van VRS De Haar een aantal Zwartkoppen, Kleine Karekieten en Bosrietzangers van een geolocator voorzien, voordat ze weer vertrokken richting het zuiden om ter overwinteren.

Klik op een foto voor een grotere weergave. De lightbox (fotostrip) werkt alleen met de browser FIREFOX.)

Kleine Karekiet - BM113

Kleine Karekiet - BM113

Een geolocator is een soort ontvanger, die op basis van zon, licht en tijd vastlegt waar hij op dat moment is.
Om de informatie uit te kunnen lezen is het wel noodzakelijk om de vogel terug te vangen.

Kleine Karekiet - BM114

Het rugzakje ( geolocator) zit echt zoals een rugzak op zijn rug.
Het gewicht is ongeveer 0,65 gram.

En dan volgen direct enkele vragen.

De allerbelangrijkste. Komt de vogel bij ons terug ?
Werkte de geolocator en heeft deze keurig de data opgeslagen ?
Waar is onze vogel geweest ?
Welke route heeft hij gevolgd ?

Zullen we het een wonder noemen ?
Een vogel vliegt vanaf Haarzuilens richting het zuiden. Misschien Spanje. Misschien Sahara.
Al heel bijzonder dat een vogel van tussen de 15 en 20 gram zo’n afstand aflegt.

Kleine Karekiet - BM117

Kleine Karekiet - BM117
Verwijderen geolocator

Waar hij is geweest, wordt pas duidelijk als de Zwartkop of Kleine Karekiet terugkomt.

Inmiddels hebben zich op de terugweg allerlei veranderingen plaatsgevonden.
Er zijn extra wegen bijgekomen. Heel veel huizen gebouwd. Bomen gekapt en de natuur is van najaar naar voorjaar gegaan.

Geolocator

Kleine Karekiet - BM113
rode kraal = 2018 geolocator

En toch lukt het de Zwartkoppen en Kleine Karekieten om in dezelfde boom/struik/riet terug te komen. Het zal misschien wel uit te leggen zijn, maar je kan ook zeggen dat dit één van de wondertjes zijn van de natuur.

Kleine Karekiet - BM117

Zaterdag 12 mei 2019 gingen om 04.30 uur de netten open. Het was nog fris en een mist hing over het land.

Eendenkooi en griend

 De Kleine Karekieten waren een succes. Drie Kleine Karekieten lieten zich vangen in het net. Alle drie met een geolocator.

Naast het verwijderen van deze datalogger, werden de vogels uitgebreid gemeten en op de foto gezet. Alle drie zagen ze er perfect en gezond uit.

De Karekieten met rugzak waren een dikke bonus. Maar ook een Gekraagde Roodstaart, Bonte Vliegenvanger en Grote Bonte Spechten behoorden tot de leuke soorten van de dag.

Gekraagde Roodstaart

Grauwe Vliegenvanger

Grauwe Vliegenvanger

Grote Bonte Specht

Grote Bonte Specht

Grote Bonte Specht

Tijdens de eerste CES dagen waren er al vijf Zwartkoppen met een geolocator  gearriveerd.
Een mooie score. Al acht dataloggers terug.

Zwartkop

Een koude start

Zwartkop man

Zaterdag 13 april 2019 was de eerste CES-dag.

Haarrijnseplas

Maar de eerste CES was koud. Het was in de vroege ochtend rond de nul graden. 

En zoals altijd in de vroege morgen, werd het net voordat de zon er helemaal doorkwam, nog even een paar graden kouder en werd er toch nog een laagje rijp over de planten gelegd.

CES is vogels vangen met een jaarlijkse vaste opstelling van de mistnetten en in met zelfde periode van het jaar en zelfs in een zelfde tijdsblok.
Dit is nodig om een vergelijk te kunnen maken over een aantal jaren.
Welke vogel zien we ieder jaar terug ? Verdwijnen er soorten uit ons gebied ? Komen er nieuwe soorten voor terug?

Zwartkop
2018 naast de geolocator een witte ring als herkenning

Om direct maar een mooi punt te maken. 

Twee Zwartkoppen, die vorig jaar werden uit gerust met een geolocator (zie eerdere blog) werden terug gevangen. ( 2018 herkenbaar aan het witte ringetje)

Geolocator

De geolocators zijn verwijderd en voor uitlezen opgestuurd.
Met spanning wachten we op de resultaten.
Daar hoort natuurlijk ook bij dat de vogel rondom gemeten en gewogen werd, zodat die waarden ook vergeleken kunnen worden met de vorig jaar gedane metingen.

Beide Zwartkoppen zien er gezond uit na de lange reis die ze vermoedelijk gemaakt hebben.
Maar, waar zijn de Zwartkoppen deze winter geweest ?

Zwartkop man

Toch wel bijzonder, dat zo’n vogeltje na een jaar weer terugkeert bij nagenoeg dezelfde boom, in het zelfde kleine gebied.

Zeker zo bijzonder, omdat er in de tussentijd er van alles is gebeurd. Huizen gebouwd, bomen gekapt, wegen aangelegd en ga zo maar door. En tussen al die veranderingen door toch weer op de vertrekplaats geëindigd.

Toch een mooie ochtend. 50 terugvangsten en 30 vogels voorzien van een ring.

Staartmees

De staartmees blijft een fotogeniek vogeltje. 

Tjiftjaf

Fitis

Ach en als de Fitis en Tjiftjaf  langs komen is het wel weer leuk om de allebei te laten zien. 

De Fitis, iets groter dan de Tjiftjaf, ook iets geler en de Fitis heeft bruine- en de Tjiftjaf heeft zwarte pootjes.

Een Blauwborst is een kleurrijke vogel. Blauwe borst en een deels oranje staart.

Blauwborst man

Een Pimpelmees met een teek. Vaak zitten de teken rond de ogen van de vogels.
Ook bij deze mees, met de meeste zorgvuldigheid wordt de teek verwijderd en gaat ook voor onderzoek naar de universiteit.

Pimpelmees met teek boven het oog

Wel weer even wennen aan de strikte regels. Geen extra netje erbij, omdat daar toevallig veel vogels vliegen. Gewoon zoals ieder jaar.

Het vierde rugzakje terug van weggeweest

Zwartkop man

Zoals eerder op een blog is vermeld, werden er vorig jaar een aantal Zwartkop-mannen uitgerust met een geolocator.
Vanzelfsprekend was en is het de bedoeling dat die vogels terugkomen bij de VRS De Haar, zodat de geolocator kan worden verwijderd en uitgelezen.

Zwartkop met geolocator

En afgelopen zondag 3 juni 2018 kwam de vierde Zwartkop met geolocator terug tijdens de CES 6.

Wat is het eigenlijk toch bijzonder dat zo’n vogel van nog geen twintig gram even van Haarzuilens naar het verre zuiden vliegt.

Geolocator

Wat nog wonderlijker is, is dat die vogel, na de winter te hebben doorgebracht heel ver weg in een warm land, de weg terug weet te vinden, naar die zelfde boom bij ons in het ringgebied van de VRS De Haar, waar hij vorig jaar ook heeft gezeten.

Op weg naar die boom is er onderweg tijdens de reis heel veel veranderd in het landschap. 

Er zijn wegen omgelegd en bij gekomen. 

Huizen gebouwd en afgebroken. 

Bomen omgewaaid, andere gesnoeid en nieuwe gepland. 

Is er weleens onderzoek gedaan naar deze ingebouwde perfect werkende TomTom ?

Ben wel benieuwd waar onze Zwartkop geweest is.
Eerste gegevens wijzen in de richting van Noord Marokko. 

Het roze ringetje ? De geolocator zit bijna helemaal verborgen onder de veren. Voor herkenning van deze vogels zijn ze uitgerust met een kleurring.

Bosrietzanger

Volgend jaar kijken we uit naar de terugkomst van de Bosrietzangers, die dit jaar een rugzakje krijgen.

jonge Staartmees

Nog niet buiten ons gebied zijn deze Staartmeesjes geweest. De kleur van het verenkleed en het rood rond de ogen, geeft aan dat ze pas het nest verlaten hebben.

Gaai

Ach en zo’n kleurrijke Gaai is altijd mooi, zelfs met William op de achtergrond (grapje William).

Grote Bonte Specht vrouw

Tot slot, toch wel leuk om zelf ook weer eens op de foto te staan met een vogel. 

De grote Bonte Specht, een echte druktemaker, die graag even laat voelen dat zijn snavel echt scherp en puntig is.

Oeverzwaluwenwand

Op weg naar huis zie ik dat de meeste nestgangen  in de wand voor de oeverzwaluwen, inmiddels bezet zijn. Gelukkig zijn ze weer terug.

Oeverzwaluw

Rugzak 2 is binnengevlogen

Geolocator - rugzakje

Vorig jaar (2017) tijdens de CES periode, dus ongeveer  in dezelfde maand als nu, werden een aantal Zwartkoppen uitgerust met een geolocator, of ook wel rugzakje genoemd.
Een uitleg hierover is in deze blog weergegeven.

Zwartkop met geolocator

De bedoeling was /is dat de vogel na een jaar weer terugkeert op de plaats waar hij geringd is en voorzien werd van een geolocator.

Aangezien er in de CES periode veel zwartkoppen geringd en dus ook gevangen worden, 

werden de zwartkop mannen  met een rugzakje, naast de geolocator ook voorzien van een roze ringetje, 

om ze daarmee makkelijker te kunnen herkennen in een mist-net.

Het was vandaag de 2^e CES-ronde en zelfs ook de 2^e geolocator die terugkwam op onze CES locatie.

Erg spannend waar de vogel geweest is in de afgelopen winter.
Zou zo maar weer ergens in de Sahara geweest kunnen zijn.

Zwartkop met geolocator

Maar dat weten we nog niet. Wat we wel weten is de conditie van de vogel.
Heeft zo’n zwartkop hinder ondervonden van het rugzakje ?.
Voor zover we kunnen zien en meten ziet de vogel er gezond uit.
Hij heeft geen lichamelijke schade opgelopen en is goed op gewicht.

Geolocator

Voor het onderzoek is het natuurlijk belangrijk om de geolocator terug te krijgen, maar voor ons geldt vanzelfsprekend ook het welzijn van de vogels.

verwijderen geolocator

nog voldoende vet

voor herkenning een extra kleurtje

meten is weten

Zelfde Zwartkop zonder rugzak

GEOLOCATER:

Zwartkop man

De geolocator weegt ongeveer 0,7 gram, wat minder is dan 5% van het lichaamsgewicht van een zwartkop en daardoor ruim binnen de aanvaardbare belasting valt,  is 16 mm lang.

De lichtcensor is bevestigd op een ‘antenne’ om te voorkomen dat deze afgedekt wordt door de rugveren van de vogel. De antenne is 14 mm lang.

De geolocator wordt bevestigd d.m.v. een tuigje en wordt als een soort “rugzakje” op de rug van de vogel meegedragen en vormt geen belemmering voor het vliegen en de rui.

De geolocator bestaat uit een lichtgevoelige censor, een klok, een geheugenchip en een batterij. De lichtintensiteit wordt door de geolocator zeer frequent en exact gemeten, en wordt samen met het exacte tijdstip van de meting opgeslagen.

Ze kunnen elke minuut het zonlicht meten. Op basis van zonsopgang en zonsondergang is de daglengte te bepalen, en daarmee de breedtegraad. Het moment dat het middag en middernacht is, verraadt de lengtegraad. En zo is de locatie, op 50 tot 200 kilometer nauwkeurig, te bepalen.

De lengte van de periode waarover gegevens worden gemeten en opgeslagen is afhankelijk van de grootte van de geolocator (en dus de grootte van de vogelsoort waarop de geolocator wordt bevestigd) en varieert van 9 maanden tot circa 8 jaar.

Zwartkop, ziet er goed uit na verwijdering rugzak

Bij terugvangst worden de gegevens uitgelezen en met behulp van een computer bewerkt.

Uit de snelheid waarmee de lichtintensiteit ’s morgens toeneemt en ’s avonds afneemt wordt het tijdstip van zonsopgang en zonsondergang berekend.

Omdat dit tijdstip varieert met zowel de breedtegraad als de lengtegraad kan hierdoor twee keer per dag een geografische positie worden berekend.

De nauwkeurigheid van deze positie is ongeveer 100 tot 150 km

Volgens de eerste berichten hebben onze Zwartkoppen de winter doorgebracht in Marokko.

Zwartkop man